Nhiều gia chủ đi tìm “cách bài trí bàn thờ gia tiên” khi sắp về nhà mới, sửa lại phòng thờ hay chuyển lên căn hộ. Bài trí ở đây là sắp đặt cả không gian thờ: chọn bàn thờ, chia tầng cao thấp, đặt ánh sáng và chừa khoảng thở để chỗ thờ trang nghiêm mà vẫn hợp với ngôi nhà. Còn bày từng món đồ thờ thế nào thì mỗi vùng, mỗi họ có nếp riêng. Gia chủ cứ giữ theo nếp nhà mình. Bài viết này của Dànam chỉ nói những nguyên tắc dùng chung cho mọi nhà.
Phòng thờ riêng · gia đình chị Anh, Cầu Giấy, Hà Nội · bàn thờ, vách sáng và kệ hai bên cùng một nhịp
I. Bài Trí Bàn Thờ Gia Tiên Khác Gì Bày Đồ Thờ?
Bày đồ thờ là chuyện đặt bát hương, đèn, lọ hoa, mâm quả lên mặt bàn. Bài trí rộng hơn: bàn thờ to hay nhỏ, đặt trên sàn hay treo tường, phía sau là gì, ánh sáng đến từ đâu, người đứng thắp hương có đủ chỗ hay không. Đồ thờ đẹp đến mấy mà bàn chật, vách sau trống trơn hay đèn rọi thẳng vào mắt thì không gian vẫn thiếu trang nghiêm.
Chuyện đặt bàn thờ ở chỗ nào trong nhà (tầng nào, mảng tường nào, tránh chỗ nào) Dànam đã viết riêng trong bài vị trí đặt bàn thờ gia tiên trong nhà. Bài này bắt đầu từ lúc gia chủ đã có chỗ đặt.
Khi phần bài trí đã đúng, đồ thờ chỉ cần ít và gọn.
II. Bốn Nguyên Tắc Bài Trí Dùng Chung Cho Mọi Nhà
Bát hương là tâm điểm
Mọi thứ trên bàn thờ xoay quanh bát hương: đặt ở chính giữa, phía sau, chỗ cao nhất của mặt thờ chính. Khi chọn bàn thờ, hãy nhìn xem mặt bàn có đủ sâu để bát hương lùi vào trong mà phía trước vẫn còn chỗ cho đèn, hoa, lễ vật hay không.
Cao thấp, trong ngoài theo thứ bậc
Thứ được thờ ở trên và ở trong; đồ dâng cúng ở dưới và ở ngoài. Bàn thờ nhiều tầng giúp chia thứ bậc này rõ ràng mà không phải chồng đồ lên nhau. Nhà thờ nhiều ban (Phật, gia tiên, Thần Tài) thì ban nào cao hơn, đặt thế nào gia chủ tham khảo thêm bài thờ Phật và gia tiên chung một chỗ.
Cân đối hai bên
Không gian thờ Việt chuộng sự đối xứng: hai đèn, hai lọ hoa, hai bên vách hay hai chậu cây cân nhau qua trục giữa. Cân không có nghĩa là phải giống hệt, chỉ cần nhìn từ chính diện không thấy lệch về một phía.
Thoáng, không chất đồ
Bàn thờ không phải chỗ để đồ. Chừa khoảng trống giữa các món, phía trước bàn thờ để trống đủ cho người đứng khấn vái. Đồ thờ ít mà sạch, đặt có khoảng cách bao giờ cũng trang nghiêm hơn nhiều món chen nhau.
Phối cảnh · bàn thờ ở trục giữa, đôn thờ và vách hai bên cân nhau, phía trước để trống
III. Bài Trí Bàn Thờ Gia Tiên Theo Từng Kiểu Không Gian
Cầu Giấy · vách sau làm nền, đèn trần dịu
Phòng thờ riêng
Có phòng riêng thì nên nghĩ cả căn phòng là một khối: bàn thờ ở mảng tường chính đối diện cửa vào, vách sau bàn thờ được làm riêng (ốp gỗ, vách sáng, tranh) để làm nền, hai bên có thể thêm đôn thờ hoặc kệ thấp. Giữa phòng để trống, trải chiếu hay thảm cho lúc lễ đông người.
Căn hộ Cầu Giấy · bàn thờ treo tường gọn, phía dưới để trống
Căn hộ chung cư
Căn hộ ít diện tích, nên ưu tiên một mảng tường đặc, riêng và chọn bàn thờ vừa với mảng tường đó. Bàn thờ treo tường giữ được độ cao trang nghiêm mà không chiếm lối đi; nếu có góc rộng hơn thì dùng bàn thờ đứng nhỏ gọn hoặc tủ thờ. Đừng cố đặt bàn thờ lớn vào mảng tường hẹp. Hai bên còn chừa khoảng thở mới đẹp. Gợi ý thêm ở bài bàn thờ treo tường chung cư.
Ocean Park · ban Thần Tài đặt sát sàn, tách riêng ban gia tiên
Nhà có cả ban gia tiên và Thần Tài
Ban Thần Tài thường đặt dưới thấp, gần cửa chính; ban gia tiên đặt chỗ cao và yên tĩnh. Hai ban không nên chen chung một mặt bàn. Cách sắp ban Thần Tài xem ở bài sắp xếp bàn thờ Thần Tài.
IV. Bàn Thờ: Phần Lớn Nhất Của Bài Trí
Bàn thờ chiếm phần lớn nhất trong khung nhìn, nên chọn đúng bàn là đã xong một nửa việc bài trí.
Kích thước
Theo mảng tường và chiều cao trần, chừa hai bên và phía trên; tham khảo kích thước bàn thờ.
Số tầng
Bàn thờ có tầng trên, tầng dưới giúp chia thứ bậc gọn, mặt chính không bị chật.
Chất liệu và màu
Hợp với nội thất xung quanh: gỗ trầm cho phòng ấm, màu sáng cho căn hộ hiện đại (tham khảo các mẫu bàn thờ hiện đại); xem thêm chọn chất liệu bàn thờ.
Ánh sáng
Đèn hắt dịu từ vách sau hoặc từ trên xuống, không rọi thẳng vào mắt người khấn.
Phối cảnh · Mãn Đường tông gỗ trầm
Phối cảnh · cùng nguyên tắc, tông sáng hiện đại
V. Đồ Thờ: Giữ Theo Nếp Nhà
Bộ khung chung nhà nào cũng có là bát hương, đèn (hoặc nến), lọ hoa, nơi đặt lễ vật và nước, rượu; các nhà thờ thêm di ảnh, bài vị, câu đối tuỳ nếp. Số lượng, vị trí từng món mỗi vùng mỗi khác, nên hỏi người lớn trong họ là chắc nhất. Danh sách món cơ bản có ở bài những món không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên.
VI. Những Lỗi Bài Trí Hay Gặp
Chọn bàn quá to so với tường
Hai bên sát góc, phía trên chạm trần, nhìn bí.
Vách sau trống trơn hoặc rối
Tường trắng không nền, hoặc treo quá nhiều tranh, lịch, đồ trang trí.
Chất đồ lên bàn thờ
Hộp, túi lễ, đồ chưa dùng để luôn trên mặt thờ.
Đèn rọi thẳng, quá chói
Ánh sáng nên làm nổi khối bàn thờ chứ không chiếu vào mắt người.
Đặt sai chỗ ngay từ đầu
Chung vách nhà vệ sinh, đối diện cửa, sát bếp; xem những vị trí nên tránh.
VII. Câu Hỏi Thường Gặp
Viết “bố trí” hay “bố chí” bàn thờ mới đúng?
Viết đúng là bố trí (sắp đặt, phân bổ). “Bố chí” là cách viết sai do phát âm. Tương tự, “bài trí” và “bày trí” đều được dùng để nói việc sắp đặt bàn thờ.
Có sơ đồ bố trí bàn thờ gia tiên chuẩn cho mọi nhà không?
Không có một sơ đồ chung, vì nếp thờ mỗi vùng, mỗi họ khác nhau. Điểm chung chỉ là bốn nguyên tắc ở trên: bát hương làm tâm, chia cao thấp theo thứ bậc, cân hai bên và để thoáng. Phần chi tiết gia chủ giữ theo nếp nhà.
Thờ tổ tiên ở chung cư bài trí thế nào?
Chọn một mảng tường đặc, riêng; dùng bàn thờ treo tường hoặc bàn thờ đứng gọn vừa mảng tường đó; chừa khoảng trống phía trước để thắp hương. Xem thêm phần chung cư ở bài vị trí đặt bàn thờ gia tiên.
VIII. Xem Mẫu Bàn Thờ Gia Tiên Dànam
Muốn hình dung bàn thờ trong không gian nhà mình, gia chủ có thể xem các mẫu bàn thờ gia tiên của Dànam, hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ để được tư vấn chọn mẫu, kích thước theo mảng tường thực tế.
